Nedir.Org *
admin

Kemençe Nedir

Okunma : 6306
Türklerin Müslümanlığı kabul etmelerinden sonra , Türkçeye bir yandan dini , bir yandan edebi olarak  Arap ve Acem kültürleri etkisi başlamıştır. Bu sebeple öz Türkçe olan , Türklerin ilk Orta Asya  yaylı sazı “Iklığ” adı yerine , Arapça  “Rebab “ ve Farsça  “Keman “ ve “Kemançe “ kelimeleri kullanılmaya başlamıştır. Farsça “Yay “ veya “Kavis “ anlamına gelen “Keman “  kelimesinden kaynaklanan “Kemançe”  ise Farsça kuralına göre “Küçük  Keman “  demektir. Kemançe ; Türkçe ses uyumuna göre ; “Kemençe “ olmuşdur. Eski kaynaklarda karşımıza çıkan “Kemançe-i Guz ( Oğuz Kemençesi ) “ ve “Kemançe-i Rumi ( Anadolu Kemençesi ) “ adları ; bize kemençenin ne kadar eski bir saz olduğu hakkında fikir vermektedir.
 
Eksi kaynaklarda , hatta günümüz araştırmacılarının bazılarınca Kemençe ; Rebab la karıştırılmışdır. Halbuki 19. yüzyılın başlarına kadar minyatürlerde kemençe resmine rastlanmaz. Bütün araştırmacılar , uzun yıllar Türk Musikisinde kullanılan yaylı sazları Iklığ ve Rebab olduğunu kabul etmişlerdir.

Kemençe parmak basılar değil , tırnaklar tellere dayanarak ve diz üstünde dikey tutularak çalınır. İcra tekniğinin çok güç olması , sebebi ile icrası çok olmamış dır. 19. yüzyılın başından itibaren “Kabasaz “ denen takımlarında lavta ile birlikte uzun zaman kullanıldıktan sonra , aynı yüz yılın sonlarında klasik musikimizde kullanılmaya başlanmış dır. Musikimizin vazgeçilmez bir sazı haline gelmesi ve bir üslup kazanmasında  Kemençeci Vasilaki nin büyük rolu olmuş , ancak asıl tekniğini Tanburi Cemil Bey kazandırmış dır. Ruşen Ferit Kam , bu iki ustadan aldığı tekniği günümüze aktarmıştır.

Kemençenin saz grubu içinde kaynaştırıcı ve birleştirici bir özelliği vardır. Bazı muhafazakâr Klâsik Türk Mûsikisi sanatçıları ; kemençenin olduğu yerde kemana ihtiyaç olduğunu iddia etmekte , gerekirse kemençe sayısını çoğaltmayı savunmaktadırlar. Karadeniz kemençesinden ayırmak için “ Klâsik Kemençe “ adı ile anılan kemençenin üç teli vardır ve yay ile çalınır. Yayı keman yayından farklıdır. Boyu 60 – 62 cm. kadar olan yay ; çok gergin olmayan at kuyruğu kılından oluşan bir demet halindedir. Sağ el parmakları vasıtasıyla parmak çubuğa gerikmiş kıl demeti istenilen gerginlik sağlanılarak çalınır. Ses alanı 2 oktav ( iki sekizli ) kadardır.

Kemençenin  icra zorluğunu azaltmak ve ses alanını genişletmek amacı ile tel boylarını eşitlemek ve bir tel ilave etmek suretiyle geliştirmek isteği , bir hayli eskiden beri vardır. Bu amaçla ; Hüseyin Sadettin Arel ; klasik kemençeye aynı uzunlukta olmayan 3 tel yerine , eşit uzunlukta 4 tel takmak ve batıdaki keman ailesi gibi , bir kemençe ailesi oluşturmak için çalışmıştır. Bu doğrultuda 5 ayrı boyda kemençe yapmıştır. Soprano , alto , tenor , bariton ve bas kemençe olarak adlandırılan bu kemençeler , zamanla icracılarınca benimsenmemiş , çalınıp tanıtılmamıştır. Bu kemençelerden yalnız bas kemençe elimizde ( Arel ‘ in kurduğu ileri Türk Mûsikisi Konservatuarı Derneği’nde ) bulunmaktadır. Daha sonra bu amaçla çalışmaları İ.T.Ü. Türk Mûsikisi Devlet Konservatuarı öğretim üyesi ve çalgı yapım bölümü kurucusu Cafer Açın sürdürmüştür. Çalışmalarında aynı konservatuarın öğretim üyesi olan kıymetli bir icracının , Cüneyt Orhon ‘un desteği önemli katkı sağlamıştır.

Bugün , İ.T.Ü. Türk Mûsikisi Devlet Konservatuarında 3 telli klasik kemençenin yanında 4 telli soprano ve alto kemençelerin eğitimi yapılmakta , her iki alanda da çok kıymetli gençler yetişmektedir. Denilebilir ki ; konservatuarın kurulduğu 1976 yılına kadar geçen yılarda yetişen kemençe icracılarının birkaç kat fazlası , bu son yıllarda yetişmiştir.

3,5 oktavlık ses sahası olan 4 telli kemençenin öğretilmesi için , ayrı bir dal açılması ve geliştirilmesine Cüneyt Orhon öncülük etmiş , yetiştirdiği birçok öğrenci radyolarımızda ve devlet korolarımızda görev almıştır.

Kemençenin gövde kısmı armudi biçimde olup teknesi ceviz , dut , erik , ardıç , kelebek , gül ve pelesenk gibi kıymetli ağaçlardan , ses tablosu ( göğsü ) servi ağacından yapılmaktadır. Kısa bir sapı , klasik kemençede 3 , 4 telli klasik kemençede 4 burgu vardır. Telleri bağırsak ve çelik sargılıdır.

Musiki tarihimizde adı geçen belli başlı kemençecilerimiz ; Enderuni Tahir Ağa , Nikolaki , Vasilaki , Tanburi Cemil Bey , Safiri , Anastas , Aleko Bacanos , Ruşen Ferit Kam , Kemal Niyazi Seyhun gibi isimlerdir.

Kemençe Resimleri

  • 0
    Kemençe 7 ay önce

    Kemençe

Kemençe Sunumları

Kemençe Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Kemençe Ek Bilgileri

  • 0
    4 hafta önce

    Kemençe Nedir?
    Yayla, diz üzerinde çalınan, kemana benzer üç telli küçük bir çalgı


Sende Bilgi Ekle

Bu yazının geliştirilmesine yardımcı ol.

Yazı İşlemleri
Sponsorlu Bağlantılar
İlgili Yazılar
01 | enstrüman
02 | Kemençe
03 | Kudüm
04 | Bendir
05 | Lavta
06 | Def
07 | Keman
08 | Tanbur
09 | Mahzar
10 | Rebab
11 | Santur
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)
Facebook Grubumuz